બસમાં વગર ટિકિટે બેઠેલા દાદીને કંડક્ટરે ધમકી આપી, પણ હાથમાં આપેલો ફોટો જોઈને...
ખટારા જેવી બસના કાચ સતત ધ્રૂજતા હતા. નીતિને હાથમાં પકડેલું લેધરનું કાળું પાકીટ એકતરફ નમી ગયું હતું. સીટ પાછળ ઊભા રહીને તેણે ટિકિટ પંચ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. બસના જૂના પંખામાંથી કચકચ અવાજ આવતો હતો.
પાછલી સીટ પર બેઠેલા એક વૃદ્ધા પોતાના જૂના પાલવથી મોં ઢાંકીને બેઠા હતા. તેમના હાથમાં એક પણ સામાન નહોતો, માત્ર લાકડી ટેકવેલી હતી. નીતિને તેમની પાસે જઈને ટિકિટ માગી.
વૃદ્ધાએ ધીમેથી માથું ઊંચું કર્યું. તેમની આંખોમાં એક વિચિત્ર લાચારી હતી. તેમણે પોતાના જૂના પાકીટમાં આંગળીઓ ફેરવી, પણ અંદર એક રૂપિયો પણ નહોતો.
"માજી, ટિકિટના પૈસા કાઢો." નીતિનનો અવાજ થોડો કડક થયો. "દરરોજ તમારો આ જ ધાંધિયા હોય છે. પૈસા ન હોય તો બસમાં શા માટે ચડવું પડે?"
વૃદ્ધા કંઈ બોલ્યા નહીં. તેમણે માત્ર નીતિનના ચહેરા સામે જોયું. તેમની આંખોમાં એક પણ શબ્દ વગર ઘણી વાતો છુપાયેલી હતી.
બસમાં બેઠેલા બીજા મુસાફરો આ બધું શાંતિથી જોઈ રહ્યા હતા. બસના ડ્રાઇવરે કાચમાંથી પાછળ જોયું અને ગાડી થોડી ધીમી કરી.
"જો પૈસા ના હોય તો આગલા સ્ટોપ પર નીચે ઉતરી જજો." નીતિને પોતાના હાથનું પંચિંગ મશીન સીટ પર મૂકતાં કહ્યું. "અહીં કઈ મફતમાં મુસાફરી નથી થતી."
બારી પાસે બેઠેલા એક યુવાન દેવે આ બધું જોયું. તે પોતાની સીટ પરથી ઊભો થયો. તેણે પોતાના ખિસ્સામાંથી પચાસ રૂપિયાની નોટ કાઢી.
"ભાઈ, આ માજીની ટિકિટના પૈસા હું આપું છું." દેવે નોટ નીતિન તરફ લંબાવતા કહ્યું. "તેમને નીચે ઉતારવાની જરૂર નથી."
નીતિને દેવ સામે જોયું. તેણે પૈસા લીધા અને એક ટિકિટ ફાડીને દાદીના હાથમાં આપી. નીતિનના ચહેરા પર હજુ પણ ગુસ્સો હતો.
"તમારે આટલી ઉદારતા બતાવવાની જરૂર નથી." નીતિને દેવને કહ્યું. "આવા લોકો દરરોજ બસમાં ચડી જાય છે અને બહાના બનાવે છે."
"તેઓ તમારાથી મોટા છે, નીતિનભાઈ." દેવે નમ્રતાથી કહ્યું. "થોડી દયા રાખવામાં આપણું કંઈ જતું નથી."
નીતિન કશું બોલ્યા વગર આગળ વધી ગયો. પણ તેના મનમાં એક અજીબ બેચેની હતી. તે દરરોજ આ બસમાં નોકરી કરતો હતો. છેલ્લા એક મહિનાથી તે આ વૃદ્ધાને બસમાં જોતો હતો. તેઓ ક્યારેય કોઈ સાથે વાત કરતા નહોતા.
દેવ વૃદ્ધાની પાસે જઈને બેસી ગયો. તેણે ખૂબ જ પ્રેમથી પૂછ્યું, "દાદી, તમે ક્યાં જાવ છો? તમારું ઘર ક્યાં છે?"
વૃદ્ધાએ દેવના માથા પર હાથ મૂક્યો. "બેટા, મારું કોઈ ઘર નથી. હું તો બસ આ ગાડીમાં બેસીને થોડી વાર ફરવા નીકળી છું."
દેવને આ વાત સાંભળીને આશ્ચર્ય થયું. પણ તેણે વધારે પ્રશ્નો ન પૂછ્યા. તેણે દાદીને પીવા માટે પાણીની બોટલ આપી.
જેમ જેમ રસ્તો કપાતો ગયો, બસ ખાલી થવા લાગી. હવે બસમાં માત્ર થોડા જ લોકો બચ્યા હતા. નીતિન ડ્રાઇવરની કેબિન પાસે ઊભો રહીને બહાર જોઈ રહ્યો હતો.
બસ પોતાના છેલ્લા સ્ટોપ પર પહોંચી. બધા મુસાફરો ધીમે ધીમે નીચે ઉતરવા લાગ્યા. દેવે દાદીને ઊભા થવામાં મદદ કરી.
દાદી બસના દરવાજા પાસે આવ્યા. તેમણે નીતિન સામે જોયું. નીતિને પોતાનું મોં બીજી તરફ ફેરવી લીધું.
"બેટા, ઊભો રહે." દાદીએ નીતિનને અવાજ આપ્યો.
નીતિન પાછળ ફર્યો. "હવે શું છે માજી? તમારી ટિકિટના પૈસા તો આ ભાઈએ આપી દીધા છે."
દાદીએ પોતાના શર્ટના અંદરના ખિસ્સામાંથી એક જૂનો, પીળો પડી ગયેલી કાગળનો ટુકડો બહાર કાઢ્યો. તે એક નાનો ફોટો હતો. તેમણે તે ફોટો નીતિનના હાથમાં મૂક્યો.
"આ તારા માટે છે." દાદીએ ધીમેથી કહ્યું. "આટલા દિવસથી તને આપવા માંગતી હતી."
નીતિને અણગમા સાથે તે ફોટો હાથમાં લીધો. પણ જેવો તેણે ફોટા સામે જોયું, તેના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ.
તે ફોટામાં એક નાનો છોકરો એક મહિલાના ખોળામાં બેઠો હતો. તે છોકરો બીજો કોઈ નહીં પણ પોતે નીતિન હતો. અને તે મહિલા આ બસમાં ઉભેલા વૃદ્ધા હતા.
નીતિનના હાથમાંથી કાળું પાકીટ નીચે પડી ગયું. તેનો શ્વાસ અટકી ગયો.
"મા...?" નીતિનના ગળામાંથી શબ્દ માંડ બહાર નીકળ્યો.
દેવ અને બસનો ડ્રાઇવર બંને આ જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયા. રૂમ જેવી શાંત બસમાં માત્ર પંખાનો અવાજ આવી રહ્યો હતો.
"હા બેટા, હું તારી મા છું." દાદીએ પોતાના ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું.
આ એ જ મા હતી જેને પાંચ વર્ષ પહેલાં નીતિને પોતાની પત્નીના કહેવાથી ઘરમાંથી કાઢી મૂકી હતી. ઘરમાં જગ્યા ઓછી હતી અને મા બીમાર રહેતી હતી. નીતિને તે સમયે માની કોઈ ચિંતા નહોતી કરી.
મા ત્યારથી એક આશ્રમમાં રહેતી હતી. તેને દરરોજ પોતાના દીકરાની યાદ આવતી હતી.
"તમે અહીં બસમાં દરરોજ કેમ આવતા હતા?" દેવે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું.
દાદીએ ધીમેથી હસીને કહ્યું, "મને ખબર પડી હતી કે મારો નીતિન આ રૂટની બસમાં કંડક્ટર છે. મારી પાસે આશ્રમમાંથી બહાર નીકળીને તેને જોવાનો બીજો કોઈ રસ્તો નહોતો. મારી પાસે પૈસા નહોતા, પણ મને થતું કે દિવસમાં એકવાર પોતાના દીકરાનો ચહેરો જોઈ લઉં તો મારો દિવસ સુધરી જાય."
નીતિનની આંખોમાંથી ધારાવાહિક આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેને યાદ આવ્યું કે છેલ્લા એક મહિનાથી તે પોતાની મા સાથે કેટલો ખરાબ વ્યવહાર કરી રહ્યો હતો. તે તેમને વગર ટિકિટે ચડવા માટે સંભળાવતો હતો, નીચે ઉતારી મૂકવાની ધમકી આપતો હતો.
અને મા? મા માત્ર શાંતિથી પોતાના દીકરાનો ચહેરો જોતી હતી. તે ક્યારેય બોલી નહીં કે હું તારી મા છું, કારણ કે તેને ડર હતો કે નીતિન બધાની સામે શરમાઈ જશે.
"મા..." નીતિન બસની જમીન પર બેસી પડ્યો. તેણે માના બંને પગ પકડી લીધા. "મને માફ કરી દે મા. હું બહુ મોટો પાપી છું. મેં તને ઘરમાંથી કાઢી મૂકી અને અહીં પણ તારી સાથે રાક્ષસ જેવો વર્તણૂક કર્યો."
દાદીએ નીતિનને નીચેથી ઊભો કર્યો. તેમણે પોતાના જૂના પાલવથી નીતિનના આંસુ લૂછ્યા.
"બેટા, મા ક્યારેય પોતાના બાળકથી નારાજ નથી થતી." દાદીએ કહ્યું. "હું તો બસ તને જોવા આવતી હતી. મને તારા પર કોઈ ગુસ્સો નથી."
દેવની આંખોમાં પણ આંસુ આવી ગયા. તેણે નીતિનના ખભા પર હાથ મૂક્યો.
"નીતિનભાઈ, દુનિયામાં માથી મોટું કોઈ નથી." દેવે કહ્યું. "તમને આજે તમારી ભૂલ સમજાઈ ગઈ છે. હવે આ માને ફરી ક્યારેય એકલી ના છોડતા."
નીતિને માનો હાથ પોતાના બંને હાથમાં પકડી લીધો. "મા, હવે હું તને ક્યાંય નહીં જવા દઉં. તું મારી સાથે ઘરે ચાલીશ."
દાદીએ નીતિનના માથા પર હાથ મૂક્યો અને આશીર્વાદ આપ્યા. તે દિવસે બસના દરવાજે એક દીકરાનો અહંકાર ઓગળી ગયો હતો અને એક માનો પ્રેમ જીતી ગયો હતો.
અંતે, સંબંધો પૈસા કે ઘરની જગ્યાથી નથી ચાલતા, પણ દિલની જગ્યાથી ચાલે છે. માનો પ્રેમ એવો સાગર છે જે ગમે તેટલી ભૂલો પછી પણ ક્યારેય સુકાતો નથી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.