બાપના અવસાન પછી કાકાએ દુકાનનો કબ્જો લઈ લીધો, પણ વર્ષો પછી એવું થયું કે...

અમિતના હાથમાં રહેલી લગ્નની કંકોતરી ધ્રૂજી રહી હતી. સામે ઊભેલા રમેશભાઈના ચહેરા પર કોઈ ભાવ નહોતા. રમેશભાઈએ જૂના ટેબલ પર પડેલી ચશ્માની ડબ્બી બંધ કરી. તેમણે ધીમેથી કહ્યું, "અમિત, લગ્નનું કામ મોટું છે. પૈસા સાચવીને વાપરજે."

અમિતે કંકોતરી ટેબલ પર પછાડી. "તમારે મને સલાહ આપવાની જરૂર નથી કાકા. જો તમે મારા પિતાની દુકાન પચાવી ન પાડી હોત, તો આજે મારે પૈસા માટે કોઈની સામે હાથ ન ફેલાવવો પડત."

રમેશભાઈએ નીચું જોઈ લીધું. તેમણે પોતાના જૂના કુર્તાનો અંકલેટો સરખો કર્યો. તેમણે કોઈ સાચો કે ખોટો જવાબ ન આપ્યો. આ મૌન જોઈને અમિતનો ગુસ્સો બેવડાઈ ગયો. તે પોતાના રૂમ તરફ ચાલ્યો ગયો.

અમિતના પિતાના અવસાનને પાંચ વર્ષ થઈ ગયા હતા. અમિત ત્યારે કોલેજમાં ભણતો હતો. પિતાના ગયા પછી બજાર વચ્ચે આવેલી હાર્ડવેરની મોટી દુકાનનો કબ્જો રમેશભાઈએ સંભાળી લીધો હતો.

દુકાન બહુ સારી ચાલતી હતી. રોજના હજારો રૂપિયાનો વેપાર થતો હતો. પણ રમેશભાઈ અમિતને દર મહિને ઘર ચલાવવા માટે ફક્ત થોડા જ પૈસા આપતા હતા. અમિત જ્યારે પણ દુકાનના હિસાબ કે માલિકી વિશે વાત કરતો, ત્યારે રમેશભાઈ વાત ટાળી દેતા.

અમિતને પૂરો વિશ્વાસ હતો કે તેના કાકા સ્વાર્થી છે. તેને લાગતું હતું કે પિતાના જવાથી કાકાએ તેમની મિલકત પર કબ્જો કરી લીધો છે. અમિતની માતા પણ શાંત રહેતી અને અમિતને ક્યારેય કાકા સામે બોલવા ન દેતી.

હવે અમિતના લગ્ન નક્કી થયા હતા. ઘરમાં લગ્નની તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી. પણ અમિતના મનમાં કાકા પ્રત્યે નફરતની દીવાલ ઊભી થઈ ગઈ હતી. તે કાકા સાથે સીધી વાત પણ નહોતો કરતો.

લગ્નનો દિવસ આવી ગયો. મંડપમાં શરણાઈના સૂર વાગી રહ્યા હતા. સંબંધીઓ અને મહેમાનોની ભીડ જામી હતી. રમેશભાઈ આખા મંડપમાં દોડાધામ કરીને બધી વ્યવસ્થા સાચવી રહ્યા હતા.

તેમના પગમાં જૂના ચંપલ હતા અને કપડાં પણ સાદા હતા. તેઓ મહેમાનોને સાચવવામાં અને ભોજનની વ્યવસ્થામાં જરાય કસર છોડતા નહોતા. પણ અમિત તેમની તરફ જોવાનું પણ ટાળતો હતો.

લગ્નની વિધિઓ પૂરી થઈ ગઈ. કન્યાવિદાયનો સમય નજીક આવ્યો હતો. બધા મહેમાનો આરામ કરી રહ્યા હતા. ત્યારે રમેશભાઈના હાથમાં એક જૂની ચામડાની બેગ હતી.

તેઓ ધીમા પગલે અમિત પાસે આવ્યા. અમિત પોતાની પત્ની સાથે બેઠો હતો. રમેશભાઈએ પોતાની પાસે રહેલી બેગ અમિતના ખોળામાં મૂકી.

અમિતે મોં મચકોડીને કહ્યું, "હવે આ શું છે કાકા? મને તમારી કોઈ દયા નથી જોઈતી."

રમેશભાઈએ સ્મિત કર્યું. તેમણે કહ્યું, "આ દયા નથી અમિત. આ તારો હક છે. લગ્ન પતી ગયા છે એટલે હવે આ તને સોંપવાનો સમય આવી ગયો છે."

અમિતે અણગમા સાથે બેગ ખોલી. અંદર જમીન અને દુકાનના જૂના દસ્તાવેજો હતા. સાથે એક જાડી ડાયરી પણ હતી.

અમિતે દસ્તાવેજ જોયા તો તેના હોશ ઊડી ગયા. હાર્ડવેરની એ આખી દુકાન અમિતના નામે ટ્રાન્સફર થયેલી હતી. દુકાનનો કોઈ બીજો માલિક નહોતો.

"આ શું છે?" અમિતે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું. "તમે તો આ દુકાન તમારા નામે કરી લીધી હતી ને?"

રમેશભાઈએ ડાયરી તરફ ઈશારો કર્યો. "આ ડાયરી વાંચી લે અમિત. તારા પિતાજી જ્યારે આ દુનિયા છોડીને ગયા, ત્યારે બજારમાં તેમનું ચાલીસ લાખ રૂપિયાનું દેવું હતું. તેમણે માલ ઉધાર લીધો હતો પણ ધંધામાં ખોટ ગઈ હતી."

અમિત સ્તબ્ધ થઈને ડાયરીના પાના ફેરવવા લાગ્યો. ડાયરીમાં દરેક વેપારીના નામ, રકમ અને ચૂકવેલી તારીખો લખેલી હતી.

રમેશભાઈએ આગળ કહ્યું, "તારા પિતાજીની ઈજ્જત બજારમાં બહુ મોટી હતી. જો લોકોને ખબર પડત કે તેમના પર આટલું મોટું દેવું છે, તો આપણી આબરૂ ધૂળમાં મળી જાત. વેપારીઓ દુકાન જપ્ત કરી લેત."

"એટલે મેં નક્કી કર્યું કે હું દુકાન ચલાવીશ," રમેશભાઈનો અવાજ ધીમો પડી ગયો. "મેં બજારના દરેક વેપારીને વચન આપ્યું હતું કે હું એક એક રૂપિયો ચૂકવી દઈશ. મેં આ પાંચ વર્ષમાં દિવસ-રાત એક કરીને તારા પિતાજીનું આખું દેવું ચૂકવી દીધું."

અમિતની અંદર કંઈક તૂટી ગયું. તે કશું બોલી શક્યો નહીં.

રમેશભાઈએ અમિતના હાથ પર હાથ મૂક્યો. "મેં દુકાન તારા નામે એટલે નહોતી કરી કારણ કે જો તારા નામે હોત તો દેવાદારો તારી પાસે પૈસા માંગવા આવત. તારું ભણતર બગડત. હું ઈચ્છતો હતો કે તને એકદમ સાફ અને દેવામુક્ત બિઝનેસ મળે."

અમિતની માતા પણ પાસે આવીને ઊભી રહી. તેમણે કહ્યું, "બેટા, તારા કાકાએ આ પાંચ વર્ષમાં પોતાના માટે એક નવો કુર્તો પણ નથી લીધો. એમણે પોતાની બધી બચત તારા પિતાનું દેવું ચૂકવવામાં હોમી દીધી. મેં જ એમને કહ્યું હતું કે તને આ વાતની ખબર ન પડવા દે."

અમિતના હાથમાંથી ડાયરી છૂટી પડી ગઈ. તેની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.

જે કાકાને તે વર્ષોથી સ્વાર્થી, ચોર અને કંજૂસ સમજી રહ્યો હતો, તે કાકાએ પોતાના પિતાની આબરૂ બચાવવા માટે પોતાની આખી યુવાની ઘસી નાખી હતી. તેમણે પોતાની કોઈ ચિંતા કર્યા વગર ભત્રીજાના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કર્યું હતું.

અમિત મંડપની વચ્ચે જ કાકા રમેશભાઈના પગમાં પડી ગયો. તે જોરજોરથી રડવા લાગ્યો.

"મને માફ કરી દો કાકા," અમિતનો અવાજ રુંધાઈ ગયો હતો. "મેં તમને કેટલા ખરાબ શબ્દો કહ્યા. મેં તમને પચાવી પાડનાર સમજ્યા. તમે તો મારા માટે બાપથી પણ વધીને નીકળ્યા."

રમેશભાઈએ તરત જ અમિતને ઊભો કર્યો. તેમણે તેને પોતાની છાતીએ લગાડી દીધો. તેમની આંખોમાં પણ હરખના આંસુ હતા.

"અરે બેટા, રડવાનું ન હોય," રમેશભાઈએ અમિતના માથા પર હાથ ફેરવતા કહ્યું. "તારી ઉંમર નાની હતી એટલે તું સમજી ન શક્યો. તારા પિતાજી મારો મોટો ભાઈ હતા. એમનું કામ પૂરું કરવું એ મારી ફરજ હતી. આજે તું તારા પગ પર ઊભો થયો અને દેવા વગરની દુકાનનો માલિક બન્યો, એ જ મારો મોટો બદલો છે."

આજુબાજુ ઊભેલા સંબંધીઓની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ હતી. મંડપમાં છવાયેલી કડવાશ એક જ ક્ષણમાં ગાયબ થઈ ગઈ હતી.

અમિતને સમજાઈ ગયું હતું કે શાંત રહીને કામ કરનારા લોકો ક્યારેય પોતાના ત્યાગનો દેખાડો નથી કરતા. કાકાનો પ્રેમ કોઈ શબ્દોમાં નહોતો, પણ તેમના સમર્પણમાં હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.