બાએ બંને ભાઈઓ વચ્ચે દસ વર્ષ જૂનો ઝઘડો પૂરો કરાવવા એવો રસ્તો કાઢ્યો કે…

શાંતિલાલના મૃત્યુ પછી એમના બંને દીકરાઓ, મહેશ અને રમેશ વચ્ચેનો સંબંધ સાવ કાચની જેમ તૂટી ગયો હતો. એક જ ઘરમાં રહેતા હોવા છતાં બંને વચ્ચે બોલચાલ બંધ થઈ ગઈ હતી. બાપના જૂના પ્રિન્ટિંગ પ્રેસના કારોબારમાં હિસાબ-કિતાબને લઈને શરૂ થયેલી નાની અમથી શંકા દસ વર્ષમાં એક મોટા અણબનાવમાં ફેરવાઈ ગઈ હતી. દસ વર્ષમાં ઘરમાં કેટલાય તહેવારો આવ્યા અને ગયા, પણ મહેશ અને રમેશે એકબીજા સામે જોવાનું પણ બંધ કરી દીધું હતું.

ઘરના વડીલ માતા કંચનબેન આ બધું ચૂપચાપ જોઈ રહ્યા હતા. એમની આંખોમાં રોજ રાત્રે દીકરાઓનું આ વૈર જોઈને અશ્રુ આવી જતા. દસ વર્ષથી એ ઘરમાં એક અણગમતો સન્નાટો છવાયેલો રહેતો હતો. ઘરના વચલા ભાગમાં એક દીવાલ ચણાઈ ગઈ હતી, પણ ખરી દીવાલ તો બંને ભાઈઓના મનમાં ચણાઈ હતી. મહેશ મોટા ભાઈ તરીકે પોતાનો અહંકાર છોડવા તૈયાર નહોતો, અને રમેશ પોતાના નાના હોવાના નાતે પોતાનું અપમાન ભૂલવા તૈયાર નહોતો.

એક દિવસ કંચનબેનની તબિયત અચાનક બહુ ખરાબ થઈ ગઈ. એમનું શરીર સાવ ગળી ગયું હતું અને એ પલંગમાંથી ઊભા થઈ શકે તેમ પણ નહોતા. ડોક્ટરે આવીને તપાસ કરી અને મહેશને અલગ બોલાવીને કહી દીધું કે હવે સમય બહુ ઓછો છે. ઉંમરના કારણે શરીરના અવયવો કામ કરતાં બંધ થઈ રહ્યા છે, તમે લોકો એમની સેવા કરી લો.

મહેશ રડી પડ્યો. એણે તુરંત રમેશને ફોન કર્યો. રમેશ પણ સમાચાર સાંભળતાં જ દોડતો ઘરે આવ્યો. દસ વર્ષ પછી બંને ભાઈઓ એક જ રૂમમાં કંચનબેનના પલંગ પાસે ઊભા હતા, પણ એકબીજાની આંખોમાં જોવાની હિંમત કોઈનામાં નહોતી. બંનેના ચહેરા પર ચિંતા હતી, પણ મનમાં હજુયે જૂનો અહંકાર અકબંધ હતો.

કંચનબેને ધીમેથી આંખો ખોલી. એમણે પોતાના ધ્રૂજતા હાથ લંબાવીને મહેશ અને રમેશનો હાથ પકડ્યો. એમનો અવાજ સાવ ક્ષીણ થઈ ગયો હતો. મહેશે રડતાં રડતાં કહ્યું, "બા, તું ચિંતા ન કર. તું જલ્દી સાજી થઈ જઈશ. અમે બધા તારી સાથે જ છીએ."

કંચનબેને હળવું સ્મિત કર્યું અને કહ્યું, "મને મારી ચિંતા નથી બેટા. મને ખબર છે મારો સમય આવી ગયો છે. પણ જતાં જતાં મારી એક ઈચ્છા પૂરી કરશો?"

રમેશે તરત જ કહ્યું, "બા, તું જે કહીશ એ અમે કરીશું. તું બસ હુકમ કર."

બંને ભાઈઓને લાગ્યું કે બા કદાચ એમને એકબીજાને ભેટી પડવાનું કહેશે, અથવા જૂનું વેર ભૂલીને હાથ મિલાવવાનું કહેશે. પણ કંચનબેને જે કહ્યું એ સાંભળીને બંને સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

કંચનબેને કહ્યું, "તમારા પપ્પાએ સ્થાપેલું આપણું એ જૂનું પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ દસ વર્ષથી બંધ પડ્યું છે. એમાં તાળું મારેલું છે અને અંદર ધૂળ જામી ગઈ છે. હું ઈચ્છું છું કે તમે બંને જણ મળીને આગામી સાત દિવસ સુધી એ દુકાન પાછી શરૂ કરો. રોજ સવારે આઠ વાગ્યે સાથે દુકાન ખોલવાની અને સાંજે સાત વાગ્યે સાથે બંધ કરવાની. સાત દિવસ પૂરા થશે એટલે હું શાંતિથી આંખો મીંચી શકીશ."

મહેશે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "પણ બા, હવે એ જૂના પ્રેસમાં શું કામ કરવાનું? અત્યારે તો બધું ડિજિટલ થઈ ગયું છે. અને અમે બંને..." એણે અટકીને રમેશ સામે જોયું.

કંચનબેને મક્કમતાથી કહ્યું, "તમારે વેર ભૂલવાની કોઈ જરૂર નથી. એકબીજા સાથે વાત ન કરવી હોય તો પણ વાંધો નથી. પણ આ સાત દિવસ તમારે એ જ દુકાનમાં સાથે બેસવું પડશે, આ મારી આખરી ઈચ્છા છે."

બાની આ ઈચ્છા સામે બંને ભાઈઓ લાચાર થઈ ગયા. બીજા જ દિવસે સવારે આઠ વાગ્યે મહેશ અને રમેશ જૂના બજારમાં આવેલી પોતાના પિતાની બંધ દુકાન આગળ પહોંચ્યા. દસ વર્ષ પછી એ દુકાનનું કાટ ખાધેલું શટર ઊંચું થયું. અંદર ચારેય બાજુ કરોળિયાના જાળાં હતાં અને જૂના કાગળોની ધૂળ ઉડી રહી હતી.

શરૂઆતમાં બંને વચ્ચે કોઈ વાત ન થઈ. મહેશે એક ખૂણો સાફ કરવાનું શરૂ કર્યું અને રમેશે બીજો ખૂણો. બંને પોતાના કામે લાગ્યા, પણ મનમાં એકબીજા પ્રત્યે ભારે અણગમો હતો. પહેલા દિવસે તો સાંજ સુધી માત્ર સફાઈ જ ચાલી અને એક પણ શબ્દની આપ-લે વગર બંને ઘરે પાછા ફર્યા.

બીજા દિવસે સવારે એક વૃદ્ધ સજ્જન દુકાને આવ્યા. એ શાંતિલાલના જૂના ગ્રાહક હતા. એમણે કહ્યું, "અરે! મહેશ, રમેશ! આજે આટલા વર્ષો પછી દુકાન ખુલ્લી જોઈને હું આવ્યો. મારી દીકરીના લગ્નની કંકોતરી છાપવાની છે. તમારા પપ્પા જેવું કામ આખા શહેરમાં કોઈ નહોતું કરતું. શું તમે મને બે દિવસમાં કંકોતરી છાપી આપશો?"

મહેશે ના પાડવા માટે મોં ખોલ્યું, પણ રમેશે વચ્ચેથી જ કહી દીધું, "હા કાકા, થઈ જશે. પપ્પાનું મશીન હજુ પણ ચાલુ જ થઈ જશે."

ગ્રાહક એડવાન્સ આપીને ગયા પછી મહેશે ગુસ્સાથી રમેશ સામે જોયું અને કહ્યું, "તને ખબર પડે છે? જૂનું ટ્રેડલ મશીન દસ વર્ષથી બંધ છે. એનો ટાઇપ સેટ કરવો અને ગ્રીસિંગ કરવું કેટલું અઘરું છે?"

રમેશે મોં ફેરવીને કહ્યું, "મને બધી ખબર છે. હું મશીન સર્વિસ કરી દઈશ, તમે બસ કાગળ કટિંગ કરવાનું સાચવો."

દસ વર્ષ પછી પહેલીવાર બંને વચ્ચે કામ અંગે વાત થઈ હતી. રમેશે જૂના મશીનના સ્પેરપાર્ટ્સ ખોલીને તેલ પૂરવાનું શરૂ કર્યું. મહેશે જૂના અક્ષરોના ટાઇપ બોક્સમાંથી અક્ષરો ગોઠવવાનું શરૂ કર્યું.

અચાનક મશીનનો એક મોટો બેલ્ટ છટકવા લાગ્યો. રમેશ એકલો એને સરખો કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો પણ એ મેળ પડતો નહોતો. મહેશે આ જોયું. એણે કશું જ કહ્યા વગર આગળ આવીને બેલ્ટનો બીજો છેડો મજબૂતીથી પકડી રાખ્યો. રમેશે ચાવીથી નટ ટાઈટ કરી દીધો. બંનેના હાથ ગ્રીસથી કાળા થઈ ગયા હતા, પણ મશીન એક જ ધડાકે ચાલુ થઈ ગયું.

મશીનનો ઘડઘડાટ અવાજ શરૂ થતાં જ બંને ભાઈઓની આંખો એકબીજા સાથે મિલાઈ. એ અવાજમાં એમનું બાળપણ અને પિતાની યાદો છુપાયેલી હતી.

ત્રીજા અને ચોથા દિવસે કામનો ઉપાડ વધ્યો. કાગળનું કટિંગ કરવું, શાહી મેળવવી અને પ્રિન્ટિંગ કરવું એ બધું એકલા માણસનું કામ નહોતું. મહેશ જેવો કાગળ ગોઠવે કે તરત જ રમેશ મશીનનું હેન્ડલ મારતો. બંને વચ્ચે એક અદભુત તાલમેલ હતો. દસ વર્ષ સુધી વાત ન કરી હોવા છતાં, કામ કરતી વખતે એમને એકબીજાને કંઈ કહેવાની જરૂર જ પડતી નહોતી. રમેશને ખબર હતી કે મહેશને ક્યારે કાગળની જરૂર પડશે, અને મહેશને ખબર હતી કે રમેશ ક્યારે મશીન રોકશે.

પાંચમા દિવસે બપોરે કામ કરતી વખતે રમેશનો હાથ મશીનની ધાર સાથે અથડાયો અને નાનો કાપો પડી ગયો. લોહી નીકળતું જોઈને મહેશે કાગળ ફેંકી દીધો. એણે દોડીને રમેશનો હાથ પકડ્યો અને ડ્રેસિંગ બોક્સમાંથી રૂ અને દવા કાઢીને રમેશના હાથ પર પટ્ટી બાંધી દીધી.

મહેશનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો. એણે કહ્યું, "જોઈને કામ નથી કરી શકતો? હજુય એવો ને એવો ઉતાવળિયો રહ્યો છે."

રમેશે મોટા ભાઈ સામે જોયું. એની આંખોમાં દસ વર્ષથી જમા થયેલો ગુસ્સો ઓગળી રહ્યો હતો. એણે ધીમેથી કહ્યું, "મોટા ભાઈ, તે દિવસે હિસાબમાં મેં તમને ચોર નહોતા કહ્યા. મારી ભૂલ એ હતી કે મેં તમારી વાત સાંભળ્યા વગર ગુસ્સો કરી દીધો હતો."

મહેશે ઊંડો શ્વાસ લીધો અને રમેશના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "ના રમેશ, ભૂલ મારી હતી. હું મોટો હતો. મારે તને સમજાવવો જોઈતો હતો, એના બદલે મેં અહંકારમાં આવીને ઘરના ભાગલા પાડી દીધા."

દસ વર્ષનો અહંકાર અને અવિશ્વાસ એક જ ક્ષણમાં વહી ગયો. બંને ભાઈઓ એકબીજાને વળગીને રડી પડ્યા. એમણે અનુભવ્યું કે જે ઝઘડાને કારણે એમણે જિંદગીના દસ વર્ષ બગાડી નાખ્યા, એ ઝઘડો તો સાવ ક્ષુલ્લક હતો.

છઠ્ઠા દિવસે બંને ભાઈઓએ બજારના બીજા બે-ત્રણ કામો પણ સ્વીકારી લીધા. એમને સમજાઈ ગયું કે જો એ બંને સાથે મળીને કામ કરે, તો પિતાનો આ જૂનો ધંધો ફરીથી નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચી શકે તેમ હતો.

સાતમો દિવસ આવ્યો. બાએ આપેલી શરતનો છેલ્લો દિવસ. સાંજ પડતાં જ બંને ભાઈઓએ કાળજીપૂર્વક દુકાન સાફ કરી, શટર બંધ કર્યું અને બા માટે ગુલાબના ફૂલ લઈને ઘરે પહોંચ્યા.

ઘરે પહોંચીને બંને ભાઈઓ કંચનબેનના રૂમમાં ગયા. કંચનબેન પલંગ પર બેઠા હતા. એમનો ચહેરો પહેલા કરતાં વધુ શાંત દેખાતો હતો. મહેશ અને રમેશ બંને સાથે જ બાના પગે પડ્યા.

મહેશે કહ્યું, "બા, તારી શરત પૂરી થઈ ગઈ. આજે સાતમો દિવસ પૂરો થયો. પણ હવે અમે આ દુકાન ક્યારેય બંધ નહીં કરીએ. અમે બંનેએ સાથે મળીને પિતાજીનું પ્રેસ ફરી ચાલુ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે."

રમેશે કંચનબેનનો હાથ પકડીને કહ્યું, "હા બા, અમે આપણો પરિવાર અને ધંધો બંને ફરીથી એક કરી દીધા છે. હવે અમારા વચ્ચે કોઈ દીવાલ નથી."

કંચનબેનની આંખોમાંથી ખુશીના અશ્રુ વહી નીકળ્યા. એમણે બંને દીકરાના માથા પર હાથ મૂક્યો. એમણે કહ્યું, "મને ખબર હતી બેટા. તમારા બંનેના હાથ જ્યારે સાથે મળીને કામ કરે છે, ત્યારે જ આ ઘર ચાલે છે. મને કોઈ બીમારી નહોતી, પણ મને એ વાતનું દુઃખ હતું કે હું મરતા પહેલાં મારા દીકરાઓને એક નથી જોઈ શકતી. આજે મારો આત્મા શાંત થઈ ગયો."

બંને ભાઈઓને સમજાઈ ગયું કે બાએ એમને વેર ભૂલવાની સલાહ નહોતી આપી, પણ એમને એક એવા કામમાં સાથે જોડી દીધા હતા જ્યાં એમનું લોહીનું સગપણ આપોઆપ જાગી ઊઠ્યું. પરિવારનો પ્રેમ ક્યારેય મરતો નથી, બસ અહંકારના કચરા નીચે દબાઈ જાય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.