અંતિમ શ્વાસ લઈ રહેલા અમીર પિતાની સામે જ જ્યારે ચાર દીકરાઓ ઝઘડવા લાગ્યા, ત્યારે કચરો વાળતા પ્યૂને ભણેલા-ગણેલા લોકોને એવો પાઠ ભણાવ્યો કે આખું હોસ્પિટલ...
શહેરની સૌથી મોટી અને ફાઈવ સ્ટાર ગણાતી લાઈફલાઈન હોસ્પિટલનો સાતમો માળ એકદમ શાંત હતો. આ માળ પર માત્ર સ્પેશિયલ અને વીઆઈપી રૂમ જ આવેલા હતા, જ્યાં મોટા મોટા ઉદ્યોગપતિઓ અને રાજકારણીઓ સારવાર માટે આવતા હતા. આ માળના રૂમ નંબર ૭૦૫ની બહાર બે મજબૂત સિક્યોરિટી ગાર્ડ તૈનાત હતા. આ રૂમની અંદર શહેરના સૌથી અમીર અને પ્રખ્યાત બિઝનેસમેન પુરુષોત્તમદાસ પોતાના જીવનની છેલ્લી ઘડીઓ ગણી રહ્યા હતા. આખા શહેરમાં પુરુષોત્તમદાસનું નામ બહુ મોટું હતું, તેમની ફેક્ટરીઓ, જમીનો અને બંગલાઓની કિંમત અબજો રૂપિયામાં થતી હતી.
પુરુષોત્તમદાસે પોતાની આખી જિંદગી માત્ર અને માત્ર પૈસા કમાવવામાં જ વિતાવી દીધી હતી. નાનપણથી જ તેમના મનમાં એક જ ધૂન સવાર હતી કે દુનિયામાં પૈસાથી મોટી કોઈ તાકાત નથી. તેમણે દિવસ-રાત જોયા વગર વ્યાપાર વધાર્યો, હરીફોને હરાવ્યા અને અઢળક સંપત્તિ ભેગી કરી. પણ આ દોડમાં તેઓ પોતાના પરિવારને સાચો સમય આપવાનું ભૂલી ગયા હતા. તેમની પત્નીનું વર્ષો પહેલાં અવસાન થઈ ચૂક્યું હતું. તેમના ચાર દીકરાઓ હતા, જેમને પુરુષોત્તમદાસે દેશ-વિદેશની સૌથી મોંઘી શાળાઓ અને કોલેજોમાં ભણાવ્યા હતા.
આજે પુરુષોત્તમદાસનું શરીર સાવ સાથ છોડી ચૂક્યું હતું. મલ્ટીપલ ઓર્ગન ફેલ્યોરના કારણે ડોક્ટરોએ પણ હાથ ઊંચા કરી દીધા હતા અને સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે હવે તેમની પાસે ગણતરીના કલાકો જ બચ્યા છે. હૃદયના ધબકારા માપતું મશીન ધીમો અવાજ કરી રહ્યું હતું. પુરુષોત્તમદાસની આંખો ખુલ્લી હતી, પણ તેમના શરીરમાં હલનચલન કરવાની શક્તિ નહોતી. તેઓ ઓક્સિજન માસ્ક પાછળથી માત્ર શ્વાસ લઈ રહ્યા હતા અને તેમની નજર રૂમમાં હાજર પોતાના ચારેય દીકરાઓ તરફ મંડાયેલી હતી.
તેમના ચારેય દીકરાઓ પિતાની તબિયત કેવી છે કે તેમને કોઈ તકલીફ છે કે નહીં, તે પૂછવા માટે ત્યાં ઊભા નહોતા. મોટો દીકરો અજય પોતાના હાથમાં વકીલ પાસેથી લાવેલા પ્રોપર્ટીના કાગળો પકડીને ઊભો હતો. બીજો દીકરો સંજય ટેબલ પર રાખેલી ફાઈલો ખોલીને દલીલો કરી રહ્યો હતો. ત્રીજો દીકરો વિજય અને ચોથો દીકરો અમિત પણ પોતાના હિસ્સા માટે એકબીજા સાથે જોરજોરથી દલીલો કરી રહ્યા હતા. ચારેય ભાઈઓ વચ્ચે હોસ્પિટલના એ રૂમમાં જ પ્રોપર્ટીની વહેંચણી બાબતે ભયંકર ઝઘડો શરૂ થઈ ગયો હતો.
મોટો દીકરો અજય કહી રહ્યો હતો કે મેં પિતાજી સાથે બિઝનેસમાં વધારે સમય આપ્યો છે, એટલે આ મુખ્ય ફેક્ટરી પર મારો પહેલો હક બને છે. સંજયે એનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે તેં ઓફિસમાંથી કેટલા પૈસા પોતાના અંગત ખાતામાં ટ્રાન્સફર કર્યા છે એ મને ખબર છે, એટલે દિલ્હીવાળી જમીન મને મળવી જોઈએ. વિજય અને અમિત પણ પોતાના હિસ્સા માટે વકીલના કાગળો પર પિતાની સહી વહેલી તકે કરાવી લેવા માટે ઉતાવળા થઈ રહ્યા હતા. ચારેય જણા એ વાત ભૂલી ગયા હતા કે તેમની સામે જ તેમના પિતા મરણપથારીએ પડ્યા છે.
પુરુષોત્તમદાસ આ બધું જ જોઈ રહ્યા હતા અને સાંભળી રહ્યા હતા. તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી રહ્યા હતા. તેઓ બોલવા માંગતા હતા, પોતાના દીકરાઓને કહેવા માંગતા હતા કે અરે મૂર્ખાઓ, હું હજુ જીવતો છું, મારી છેલ્લી ઘડીઓમાં તો મને શાંતિ આપો. પણ તેમના ગળામાંથી અવાજ નીકળી શકતો નહોતો. તેમના હાથ એટલા ધ્રુજતા હતા કે તેઓ કાગળ પર સહી કરવા માટે પેન પણ પકડી શકે તેમ નહોતા. દીકરાઓ વારાફરતી પિતાની નજીક આવીને કાગળો સામે ધરતા હતા અને સહી કરવા માટે દબાણ કરી રહ્યા હતા.
ચારેય ભાઈઓનો અવાજ ધીમે ધીમે વધતો જતો હતો અને તેઓ એકબીજાને અપશબ્દો બોલવા લાગ્યા હતા. રૂમની અંદર પૈસા અને મિલકતનો લોભ એટલો હાવી થઈ ગયો હતો કે લોહીના સંબંધો સાવ શરમાઈ ગયા હતા. પુરુષોત્તમદાસને આ ક્ષણે એવું લાગી રહ્યું હતું કે જાણે તેઓ કોઈ હોસ્પિટલમાં નહીં, પણ કોઈ બજારમાં બેઠા છે જ્યાં તેમની જિંદગીની હરાજી થઈ રહી છે. તેમણે આખી જિંદગી જે દીકરાઓને રાજકુમારની જેમ ઉછેર્યા હતા, તે જ આજે એમના મૃત્યુની રાહ જોઈને બેઠા હતા.
બરાબર એ જ સમયે રૂમનો દરવાજો ધીમેથી ખૂલ્યો. હાથમાં કચરો વાળવાનું બ્રશ અને મોપ લઈને એક પ્યૂન અંદર આવ્યો. એનું નામ રામુ હતું. રામુની ઉંમર પચાસની આસપાસ હશે, તે સાદા કપડામાં હતો અને એના ચહેરા પર એક અનોખી શાંતિ અને સંતોષ દેખાતો હતો. રામુ રોજ સવારે અને સાંજે વીઆઈપી રૂમની સફાઈ કરવા માટે આવતો હતો. જેવા જ રામુએ રૂમની અંદર પ્રવેશ કર્યો, એણે ચારેય ભાઈઓનો ઝઘડો અને મરણપથારીએ પડેલા પુરુષોત્તમદાસની આંખોના આંસુ જોયા. રામુ આખી પરિસ્થિતિ એક જ ક્ષણમાં સમજી ગયો.
મોટા દીકરા અજયે રામુને જોઈને ગુસ્સામાં કહ્યું કે એય પ્યૂન, અત્યારે અંદર કેમ આવ્યો? બહાર નીકળ, અમને અમારું અગત્યનું કામ કરવા દે. રામુએ ખૂબ જ નમ્રતાથી હાથ જોડ્યા અને કહ્યું કે સાહેબ, હું બસ પાંચ મિનિટમાં કચરો સાફ કરીને નીકળી જઈશ, ડોક્ટરે રૂમ સાફ રાખવા કહ્યું છે. ચારેય ભાઈઓ ફરી પાછા પોતાના ઝઘડામાં મશગૂલ થઈ ગયા. રામુએ પોતાનું બ્રશ બાજુ પર મૂક્યું. એના દિલમાં પેલી મરતી વ્યક્તિ માટે ભારે સંવેદના જાગી હતી. તે ધીમા પગલે પુરુષોત્તમદાસના પલંગની સાવ નજીક પહોંચી ગયો.
રામુએ જોયું કે પુરુષોત્તમદાસના શ્વાસ બહુ ટૂંકા થઈ રહ્યા હતા અને હાર્ટ રેટ મશીનનો ગ્રાફ ઝડપથી નીચે જઈ રહ્યો હતો. રામુએ કોઈ પણ જાતના ડર વગર અત્યંત આદર અને પ્રેમપૂર્વક પોતાનો હાથ પુરુષોત્તમદાસના ગરમ અને પરસેવાથી લથપથ માથા પર મૂક્યો. એક અજાણ્યા અને ગરીબ પ્યૂનનો પવિત્ર સ્પર્શ મળતા જ પુરુષોત્તમદાસે પોતાની ભીની આંખો ખોલીને રામુ તરફ જોયું. રામુએ તેમની આંખોમાં જોયું અને ખૂબ જ મીઠા અને ધીમા અવાજે ભગવદ ગીતાનો એક પવિત્ર શ્લોક ગાવાનું શરૂ કર્યું.
રામુએ ગાયું કે, "કર્મણ્યેવાધિકારસ્તે મા ફલેષુ કદાચન, મા કર્મફલહેતુર્ભૂર્મા તે સંગોડસ્ત્વકર્મણિ." આ શ્લોકનો અવાજ જેમ જ હોસ્પિટલના એ રૂમમાં ગુંજ્યો, ચારેય ભાઈઓ અચાનક ચૂપ થઈ ગયા. રૂમમાં એક ગજબનો સન્નાટો છવાઈ ગયો. રામુએ શ્લોક પૂરો કરીને પુરુષોત્તમદાસના કાન પાસે જઈને ધીમેથી કહ્યું કે સાહેબ, આ દુનિયામાં આપણે કશું જ લાવ્યા નહોતા અને કશું જ સાથે લઈ જવાનું નથી. તમે બહુ મહેનત કરી, હવે બધું જ ઈશ્વર પર છોડી દો અને શાંતિથી આંખો બંધ કરી લો. ભગવાન તમારા આત્માને શાંતિ આપશે.
રામુના આ શબ્દો અને એ પવિત્ર શ્લોકે પુરુષોત્તમદાસના હૃદય પર એક અદ્ભુત જાદુઈ અસર કરી. તેમના મનની બધી જ વ્યાકુળતા અને તણાવ એક ક્ષણમાં ગાયબ થઈ ગયા. તેમણે ચારેય દીકરાઓ તરફ જોયું જેમના હાથમાં હજુ પણ પ્રોપર્ટીના કાગળો હતા, અને પછી રામુ તરફ જોયું જે તેમના માથા પર હાથ મૂકીને ઊભો હતો. પુરુષોત્તમદાસે છેલ્લી ઘડીએ પોતાની આંખો બંધ કરતી વખતે મનોમન એક બહુ મોટો અને કડવો વિચાર કર્યો. તેમણે વિચાર્યું કે મેં આખી જિંદગી અબજો રૂપિયા કમાવવામાં વિતાવી દીધી, પણ મારી અસલી કમાણી ખોટી જગ્યાએ થઈ ગઈ.
તેમણે વિચાર્યું કે જો મેં પૈસા કમાવવાની સાથે મારા દીકરાઓને સાચા સંસ્કારો આપ્યા હોત, જો મેં તેમને માણસાઈ શીખવી હોત, તો આજે અંત સમયે મારે આ દિવસ ન જોવો પડત. આજે અબજો રૂપિયાની સંપત્તિ હોવા છતાં મને શાંતિ આપવા માટે એક ગરીબ પ્યૂન આગળ આવ્યો, જ્યારે મારા પોતાના લોહીના દીકરાઓ માત્ર કાગળના ટુકડા માટે લડી રહ્યા છે. પુરુષોત્તમદાસના ચહેરા પર એક અનોખો સંતોષ આવી ગયો અને તેમણે કાયમ માટે પોતાની આંખો બંધ કરી દીધી. હાર્ટ મોનિટરનો અવાજ એક લાંબી લાઈન સાથે અટકી ગયો. પુરુષોત્તમદાસ આ દુનિયા છોડીને ચાલ્યા ગયા હતા.
ચારેય દીકરાઓ કાગળો પકડીને ત્યાં જ સ્તબ્ધ થઈને ઊભા રહી ગયા. રામુએ શાંતિથી પુરુષોત્તમદાસના શરીર પર સફેદ ચાદર ઓઢાડી દીધી, પોતાના હાથમાં કચરો વાળવાનું બ્રશ લીધું અને ચૂપચાપ રૂમની બહાર નીકળી ગયો. ચારેય ભાઈઓ પાસે અબજોની મિલકત તો આવી ગઈ હતી, પણ જિંદગીની સૌથી મોટી કમાણી એટલે કે પિતાના આશીર્વાદ અને સંસ્કારો તેઓ કાયમ માટે ગુમાવી ચૂક્યા હતા. આ વાર્તા આપણને એ જ શીખવે છે કે જિંદગીમાં માત્ર પૈસા કમાવવા પૂરતા નથી, સાચી કમાણી તો સંબંધો અને સંસ્કારોની હોય છે જે અંત સમયે આપણી સાથે રહે છે.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.