અંધ બહેને રાત-દિવસ મજૂરી કરીને ભાઈને ડૉક્ટર બનાવ્યો, ઓપરેશન પછી જ્યારે બહેનની આંખો પરથી પાટો ખૂલ્યો ત્યારે સામેનું દ્રશ્ય જોઈને...
ચોમાસાની એક અંધારી અને ભારે વરસાદ વાળી રાત્રે ગામડાના એક નાના અને કાચા મકાનમાં માટીના દીવાનો આછો પ્રકાશ ફેલાયેલો હતો. આ ઘરમાં રહેતી એકવીસ વર્ષની અંજલી જન્મેથી જ અંધ હતી, પરંતુ તેના દિલમાં ક્યારેય પોતાના નસીબ પ્રત્યે કોઈ ફરિયાદ નહોતી. અંજલીના માતા-પિતાનું અવસાન વર્ષો પહેલાં એક અકસ્માતમાં થઈ ચૂક્યું હતું અને ત્યારથી અંજલીના જીવનનો એકમાત્ર સહારો અને જીવવાનો હેતુ તેનો દસ વર્ષનો નાનો ભાઈ આકાશ હતો. અંજલી જોઈ શકતી નહોતી, પણ તેનો સ્પર્શ અને તેની સાંભળવાની શક્તિ એટલી તીવ્ર હતી કે તે ઘરના બધા કામો અને ગામની મજૂરી પણ બહુ જ સહજતાથી કરી લેતી. તે રાત્રે આકાશ ખૂણામાં બેસીને ફાટેલા પુસ્તકના પાનાઓ ફેરવીને ભણી રહ્યો હતો. અંજલીએ તેના માથા પર પ્રેમથી હાથ ફેરવ્યો અને કહ્યું કે આકાશ બેટા, બહુ મોડું થઈ ગયું છે, હવે સૂઈ જા, સવારે વહેલા ઉઠીને તારે સરકારી શાળાએ ભણવા પણ જવાનું છે.
આકાશે મોટી અને આશા ભરેલી આંખો સાથે પોતાની બહેન સામે જોયું અને તેનો નાનો હાથ અંજલીના હાથમાં આપતા કહ્યું કે દીદી, હું મોટો થઈને બહુ ભણીશ અને આખા શહેરનો સૌથી મોટો આંખનો ડૉક્ટર બનીશ. હું જ્યારે ડૉક્ટર બની જઈશ ત્યારે તારી આંખોનું ઓપરેશન કરીશ અને તને આ આખી સુંદર દુનિયા બતાવીશ. તું મારા માટે આખો દિવસ બીજાના ખેતરોમાં મજૂરી કરે છે, પથ્થરો ઉપાડે છે અને તારા હાથમાં લોહી નીકળે છે, પણ હું તારી આ મહેનતને ક્યારેય વ્યર્થ નહીં જવા દઉં. નાના ભાઈના મોઢેથી આટલી ગંભીર અને વ્હાલ ભરેલી વાતો સાંભળીને અંજલીની અંધ આંખોના ખૂણા પણ ભીના થઈ ગયા. તેને આકાશને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો અને મનોમન નક્કી કર્યું કે ભલે મારી જીંદગી અંધારામાં વીતી જાય, પણ હું મારા ભાઈના ભવિષ્યમાં ક્યારેય અંધારું નહીં આવવા દઉં.
વર્ષો વીતતા ગયા અને અંજલીની મહેનત વધુ કઠિન બનતી ગઈ. ગામમાં ક્યારેક કડિયાકામમાં ઈંટો ઉપાડવાની હોય કે ક્યારેક જમીનદારોના ખેતરોમાં આખો દિવસ તડકામાં કપાસ વીણવાનો હોય, અંજલી ક્યારેય ના નહોતી પાડતી. તેના પગમાં કાંટા વાગતા, હાથ છોલાઈ જતા, પણ જ્યારે તે સાંજે મજૂરીના પૈસા લઈને ઘરે આવતી ત્યારે તેના ચહેરા પર એક અનોખો સંતોષ રહેતો. તે પોતાની એક-એક પાઈ બચાવીને આકાશની શાળાની ફી, પુસ્તકો અને કપડાની વ્યવસ્થા કરતી. આકાશ પણ પોતાની બહેનની આ કુરબાનીને બહુ સારી રીતે સમજતો હતો, તેથી તેને ક્યારેય પોતાનો સમય બગાડ્યો નહીં. શાળાના શિક્ષણમાં તે હંમેશાં આખા જિલ્લામાં પ્રથમ નંબરે પાસ થતો. જ્યારે પણ ગામના લોકો અંજલીની મજાક ઉડાવતા કે તું પોતે અંધ છે અને આ છોકરાને ડૉક્ટર બનાવવાની મોટી વાતો કરે છે, ત્યારે અંજલી બસ એટલું જ કહેતી કે મારો આકાશ મારી આંખો છે, તે જે દિવસે ડૉક્ટર બનશે તે દિવસે મારો આ ભવનો ફેરો સફળ થઈ જશે.
આકાશની મહેનત અને અંજલીની પ્રાર્થનાઓ આખરે રંગ લાવી જ્યારે આકાશને દેશની સૌથી મોટી સરકારી મેડિકલ કોલેજમાં ફ્રી સ્કોલરશીપ સાથે એડમિશન મળી ગયું. આ સમાચાર સાંભળીને અંજલી આખા ગામમાં મીઠાઈ વહેંચવા માંગતી હતી, પણ તેની પાસે એટલા પૈસા નહોતા, તેથી તેને ભગવાનના મંદિરની આંગણે જઈને માત્ર હાથ જોડીને અશ્રુધારા વહેવડાવી દીધી. આકાશ જ્યારે ભણવા માટે મોટા શહેરમાં જઈ રહ્યો હતો ત્યારે તે બહેનને ભેટીને ખૂબ રડ્યો હતો. તેને વચન આપ્યું હતું કે દીદી, હું બહુ જલ્દી પાછો આવીશ અને તારા જીવનના આ અંધકારને કાયમ માટે મિટાવી દઈશ. શહેરમાં જઈને આકાશે દિવસ-રાત એક કરી નાખ્યા. તે મેડિકલ કોલેજમાં ટોપર રહ્યો અને તેને ઓપ્થાલમોલોજી એટલે કે આંખના રોગોના નિષ્ણાત સર્જન બનવા માટેની કપરી ટ્રેનિંગ શરૂ કરી દીધી. તે ક્યારેક ક્યારેક બહેનને ફોન કરતો અને તેની તબિયત પૂછતો, પણ અંજલી હંમેશાં પોતાની તકલીફો છુપાવીને કહેતી કે તું બસ તારા ભણતર પર ધ્યાન આપ, હું અહીં બિલકુલ મજામાં છું.
જોતજોતામાં બાર વર્ષનો લાંબો સમય પસાર થઈ ગયો અને આકાશ હવે શહેરની સૌથી મોટી હોસ્પિટલમાં એક પ્રતિષ્ઠિત અને અતિ કુશળ આંખના સર્જન તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો હતો. તેને પોતાની પ્રથમ કમાણી અને હોસ્પિટલના વરિષ્ઠ ડૉક્ટરોની મદદથી અંજલીને શહેરમાં બોલાવી લીધી. અંજલી જ્યારે હોસ્પિટલના ભવ્ય બિલ્ડિંગમાં પ્રવેશી ત્યારે તેને આજુબાજુના અવાજો સાંભળીને ગર્વ થતો હતો કે આ એ જ જગ્યા છે જ્યાં તેનો નાનો ભાઈ સેંકડો લોકોની આંખો ઠીક કરે છે. આકાશે હોસ્પિટલના સ્પેશિયલ રૂમમાં અંજલીને બેસાડી અને તેના હાથ પકડીને કહ્યું કે દીદી, હવે એ સમય આવી ગયો છે જેનું વચન મેં બાળપણમાં તને આપ્યું હતું. આવતીકાલે સવારે તારું ઓપરેશન છે અને આ ઓપરેશન બીજું કોઈ નહીં પણ તારો આ ભાઈ પોતાના હાથે જ કરવાનો છે. અંજલીના ચહેરા પર આ સાંભળીને એક અદ્ભુત શાંતિ અને ભરોસો દેખાઈ આવ્યો.
બીજા દિવસે સવારે અંજલીને ઓપરેશન થિયેટરમાં લઈ જવામાં આવી. આકાશ પોતાની આખી ટીમ સાથે સર્જિકલ ડ્રેસ પહેરીને તૈયાર હતો. તેના હાથમાં થોડી ધ્રુજારી હતી કારણ કે આજે ટેબલ પર તેની પોતાની બહેન હતી જેણે તેના માટે આખી જિંદગી કષ્ટ ભોગવ્યા હતા, પણ તેને પોતાના મનને મજબૂત કર્યું અને ઓપરેશન શરૂ કર્યું. કલાકો સુધી ચાલેલી આ જટિલ સર્જરી અત્યંત સફળ રહી. હોસ્પિટલના સ્ટાફે આકાશને અભિનંદન આપ્યા કે તેને એક બહુ જ મુશ્કેલ કેસને સફળતાપૂર્વક હેન્ડલ કર્યો છે. અંજલીને રૂમમાં શિફ્ટ કરવામાં આવી અને તેની આંખો પર સફેદ કલરનો મોટો પાટો બાંધી દેવામાં આવ્યો. ડૉક્ટરોએ જણાવ્યું કે આ પાટો ત્રણ દિવસ પછી જ ખોલવામાં આવશે અને ત્યારે જ અંજલી પોતાની જિંદગીમાં પહેલી વખત પ્રકાશ જોઈ શકશે. આ ત્રણ દિવસ અંજલી માટે વર્ષો જેવા લાંબા હતા, તે મનોમન આકાશનો ચહેરો જોવા માટે તરસતી હતી.
આખરે એ ત્રીજો દિવસ પણ આવી ગયો જ્યારે અંજલીની આંખો પરથી પાટો હટાવવાનો હતો. હોસ્પિટલના રૂમમાં વહેલી સવારનો મીઠો તડકો બારીમાંથી આવી રહ્યો હતો. નર્સ અને હોસ્પિટલના બીજા સિનિયર ડૉક્ટરો રૂમમાં હાજર હતા. અંજલી પલંગ પર બેઠી હતી અને તેનું હૃદય બહુ જોરજોરથી ધડકી રહ્યું હતું. એક ડૉક્ટરે આગળ આવીને બહુ જ ધીમેથી અંજલીની આંખો પરથી પાટો ખોલવાનું શરૂ કર્યું. જેમ જેમ પાટો ઉતરી રહ્યો હતો, તેમ તેમ અંજલીના મનની ઉત્સુકતા વધી રહી હતી. પાટો સંપૂર્ણ ખુલી ગયો અને ડૉક્ટરે કહ્યું કે અંજલીબેન, ધીમે ધીમે તમારી આંખો ખોલો. અંજલીએ બહુ જ ડરતા ડરતા પોતાની પાંપણો હલાવી. શરૂઆતમાં તેને બધું ધુંધળું દેખાયું, પણ થોડી જ ક્ષણોમાં તેની સામે આખી દુનિયા સ્પષ્ટ થઈ ગઈ. તેને રૂમની સુંદર દીવાલો, બહાર દેખાતા લીલાછમ વૃક્ષો અને આકાશનો આછો વાદળી રંગ જોયો. તે પોતાની જિંદગીમાં પહેલીવાર આ બધું જોઈ રહી હતી અને તેના મોઢામાંથી એક ચીસ નીકળી ગઈ કે હું જોઈ શકું છું.
તે અત્યંત ખુશ થઈ ગઈ અને તેની આંખોમાંથી ખુશીના આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેને તરત જ આજુબાજુ જોયું અને બૂમ પાડી કે મારો આકાશ ક્યાં છે? મારો ભાઈ ક્યાં છે? મારે સૌથી પહેલા તેનો ચહેરો જોવો છે. બરાબર એ જ સમયે નર્સે વ્હીલચેર પર બેઠેલા એક યુવાનને રૂમની અંદર લાવ્યો. અંજલીએ ઉત્સાહથી તેની સામે જોયું, પણ સામે જોતાની સાથે જ તે જ્યાં હતી ત્યાં જ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેના ચહેરા પરની ખુશી એક ક્ષણમાં ગાયબ થઈ ગઈ અને તેના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ. વ્હીલચેર પર બેઠેલો આકાશ સર્જિકલ કપડામાં હતો, પણ તેની બંને આંખો પર મોટો સફેદ પાટો બાંધેલો હતો અને તેના હાથ હવામાં કોઈનો સહારો શોધવા માટે આમતેમ ફરી રહ્યા હતા. અંજલી દોડીને તેની પાસે ગઈ અને તેના ઘૂંટણ પર બેસીને આકાશના હાથ પકડી લીધા. તેને ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું કે આકાશ, આ શું છે? તારી આંખો પર આ પાટો કેમ છે? તું કેમ કંઈ બોલતો નથી?
ત્યાં ઊભેલા હોસ્પિટલના સિનિયર ચીફ ડૉક્ટરે અત્યંત ભારે હૃદયે અંજલીના ખંભા પર હાથ મૂક્યો અને આખી સત્ય હકીકત જણાવી. ડૉક્ટરે કહ્યું કે અંજલીબેન, તમારી આંખોના જે કોર્નિયા હતા તે સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ચૂક્યા હતા. તમને નવી દ્રષ્ટિ આપવા માટે કોઈ જીવંત કે મૃત અંધ વ્યક્તિના ડોનરની સખત જરૂર હતી. અમે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી આખા દેશની તમામ આઈ બેંકમાં તપાસ કરી, પણ તમારી આંખોને મેચ થાય તેવું કોઈ ડોનર ક્યાંયથી ન મળ્યું. ઓપરેશનના આગલા દિવસે આકાશે અમને બોલાવ્યા અને એક કાનૂની દસ્તાવેજ પર સહી કરી દીધી. તેને જીદ કરી કે જો મારી બહેનને આંખો નહીં મળે તો હું પણ આ દુનિયા નહીં જોઉં. કોઈ ડોનર ન મળતા આકાશે ઓપરેશન થિયેટરમાં પોતાની જ બંને અસલી આંખો તમને દાન કરી દીધી. તેને પોતાની દ્રષ્ટિની આહુતિ આપીને તમને આ સુંદર દુનિયા આપી છે. હવે તમારો ભાઈ ક્યારેય જોઈ નહીં શકે, તે હંમેશાં માટે અંધ થઈ ગયો છે.
આ ભયાનક સત્ય સાંભળીને અંજલીનું હૃદય ફાટી ગયું. તે આકાશના ખોળામાં માથું મૂકીને ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી પડી. તે જોરજોરથી ચીસો પાડી રહી હતી કે આકાશ, તેં આ શું કર્યું? જે આંખોથી મારે તને જોવો હતો, તે આંખો તેં મને આપી દીધી અને પોતે અંધારામાં ચાલ્યો ગયો? ભગવાને મારી સાથે આ કેવો મોટો અન્યાય કર્યો છે, મારે આવી આંખો નથી જોઈતી જે મારા ભાઈને અંધ બનાવી દે. આકાશે બહુ જ પ્રેમથી અંજલીના ચહેરા પર પોતાના ધ્રૂજતા હાથ ફેરવ્યા, તેના આંસુ લૂછ્યા અને હસતા હસતા બહુ જ શાંત અવાજે કહ્યું કે દીદી, તું રડે છે શું કામ? તું બાળપણમાં હંમેશાં કહેતી હતી ને કે હું તારી આંખો છું, તો આજે મેં એ વાત સાચી કરી બતાવી. તેં મારા ભવિષ્ય માટે, મને ડૉક્ટર બનાવવા માટે તારી આખી જુવાની માટીમાં રોળી નાખી, રાત-દિવસ લોહી વહેવડાવ્યું, શું હું મારી બહેન માટે આટલું પણ ન કરી શકું? આજે તારી આંખોમાં જે પ્રકાશ છે, તે મારો જ પ્રકાશ છે. તું જ્યારે આ દુનિયાને જોઈશ ત્યારે મને લાગશે કે હું જ આ સુંદર સૃષ્ટિને જોઈ રહ્યો છું.
આખો રૂમ આ ભાઈ-બહેનના અતૂટ પ્રેમ અને કુરબાનીને જોઈને રડી પડ્યો હતો. ત્યાં હાજર રહેલા ડૉક્ટરો અને નર્સો પણ પોતાના આંસુ રોકી શક્યા નહીં. અંજલીએ આકાશના બંને હાથ પોતાના માથા પર મૂક્યા અને મનોમન પ્રતિજ્ઞા લીધી કે હવે જિંદગીના છેલ્લા શ્વાસ સુધી તે આકાશની લાકડી બનશે, તેનો સહારો બનશે અને તેના જીવનમાં ક્યારેય કોઈ પણ પ્રકારની ખોટ નહીં આવવા દે. ભાઈ-બહેનનો આવો પવિત્ર અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ આજના મતલબી યુગમાં એક અદ્ભુત મિસાલ સમાન હતો. કુદરત પણ આ કુરબાની સામે નતમસ્તક થઈ ગઈ હતી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.