આસપાસના લોકો ટોણા મારતા કે "બાપ પાન વેચે છે ને દીકરાને સાહેબ બનાવવો છે!", પાંચ વર્ષ પછી દીકરાએ એવો જવાબ આપ્યો કે આખું ગામ...

શહેરના એક ખૂણે આવેલા વ્યસ્ત ચાર રસ્તા પર રાત્રે પણ વાહનોની અવરજવર ચાલુ જ રહેતી. આ જ ચાર રસ્તાની બાજુમાં એક નાનકડો, લાકડાનો જૂનો પાનનો ગલ્લો આવેલો હતો—"જય અંબે પાન સેન્ટર". આ ગલ્લાના માલિક હતા કનુભાઈ. કનુભાઈ છેલ્લા પચ્ચીસ વર્ષથી આ જ જગ્યાએ પાન, બીડી અને મસાલા વેચીને પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. ઉંમર પચાસ વટાવી ચૂકી હતી, માથાના વાળમાં ધોળાશ આવી ગઈ હતી અને ચહેરો સતત પરિશ્રમને કારણે કરચલીઓથી ભરાઈ ગયો હતો. પરંતુ તેમની આંખોમાં એક અનોખી ચમક અને આશા હતી, અને એ આશા એટલે તેમનો એકનો એક દીકરો પરેશ.

પરેશ ભણવામાં બાળપણથી જ ખૂબ જ તેજસ્વી હતો. કનુભાઈએ ગમે તેવી આર્થિક પરિસ્થિતિ વચ્ચે પણ પરેશને ભણાવવામાં ક્યારેય કોઈ કસર બાકી નહોતી રાખી. આજે પરેશ શહેરની પ્રતિષ્ઠિત સરકારી એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાં કમ્પ્યુટર એન્જિનિયરિંગના છેલ્લા વર્ષમાં અભ્યાસ કરી રહ્યો હતો. તેનો આખો દિવસ કોલેજના લેક્ચર્સ, સબમિશન અને લાઈબ્રેરીમાં જ પસાર થતો. પરંતુ પરેશ માત્ર ભણવામાં જ હોશિયાર નહોતો, તે પોતાના પિતાની મહેનતને પણ બહુ સારી રીતે સમજતો હતો. એટલા માટે જ, આખો દિવસ કોલેજના ક્લાસ પૂરા કરીને થાક્યા વગર તે રાત્રે આઠ વાગ્યે સીધો પિતાના પાનના ગલ્લા પર પહોંચી જતો, જેથી કનુભાઈ થોડો આરામ કરી શકે અથવા ઘરે જઈને શાંતિથી જમી શકે.

પરંતુ આ સમાજની એક બહુ મોટી નબળાઈ છે કે તે મહેનતુ માણસને પ્રોત્સાહન આપવાને બદલે તેના પર ટોણા મારવામાં વધુ રસ ધરાવે છે. ગલ્લાની આસપાસ રોજ રાત્રે કેટલાક એવા લોકો આવીને બેસતા જેઓ નવરાશની પળોમાં બીજાની જિંદગીની મજાક ઉડાવતા. જ્યારે પણ પરેશ ગલ્લા પર બેસીને ગ્રાહકોને પાન-મસાલા આપતો અને સાથે સાથે હાથમાં એન્જિનિયરિંગની જાડી ચોપડીઓ રાખતો, ત્યારે આસપાસના લોકો તેની મજાક ઉડાવતા.

"અરે કનુભાઈ, આ ખોટા ખર્ચા શેના કરો છો? બાપ આખી જિંદગી પાન વેચે છે ને દીકરાને મોટો સાહેબ બનાવવો છે! ગમે તેટલું ભણાવશો તોય છેલ્લે તો આ ગલ્લા પર જ બેસવાનું છે ને? એન્જિનિયરિંગના ફોર્મ ભરવાના પૈસા બગાડવા કરતાં અત્યારથી જ આને સોપારી કાપતા શીખવાડી દો, ધંધો આગળ વધશે!" એક દિવસ સોસાયટીના એક વડીલે પાનની પિચકારી મારતા કનુભાઈને સંભળાવ્યું.

આવા કડવા વેણ સાંભળીને પરેશના કાન લાલ થઈ જતા, તેનું લોહી ઉકળી ઊઠતું. તેને લાગતું કે તે હમણાં જ આ લોકોને જવાબ આપી દે. પરંતુ કનુભાઈ હંમેશાં શાંતિથી હસી લેતા અને પરેશના ખભા પર હાથ મૂકીને તેને શાંત કરી દેતા. કનુભાઈ પરેશને કહેતા, "બેટા, શાંત થઈ જા. શબ્દોનો જવાબ શબ્દોથી નહીં, પણ આપણી સફળતાથી આપવાનો હોય છે." પરેશ કશું જ બોલ્યા વગર નીચું જોઈને પોતાનું કામ કરવા લાગતો, પણ અંદરથી તેનું દિલ ચિરાઈ જતું.

જોતજોતામાં શિયાળાના દિવસો શરૂ થયા. પરીક્ષાઓ નજીક હોવાથી પરેશ પર ભણવાનું દબાણ ઘણું વધારે હતું. એક રાત્રે લગભગ સાડા અગિયાર વાગ્યાનો સમય થયો હતો. આસપાસની બધી દુકાનો બંધ થઈ ગઈ હતી અને ચાર રસ્તા પર સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો. કનુભાઈ ગલ્લાની અંદર બેસીને આખા દિવસનો હિસાબ કરી રહ્યા હતા અને પરેશ બહાર પડેલી પ્લાસ્ટિકની ખુરશી પર બેસીને લેમ્પના ઝાંખા પ્રકાશમાં કોડિંગના પ્રોગ્રામ્સ વાંચી રહ્યો હતો.

"પરેશ બેટા, જરા આ ગલ્લાના ખાનામાંથી ડાયરી કાઢીને મને આપ તો," કનુભાઈએ અંદરથી અવાજ દીધો.

પરેશ ઊભો થયો અને ગલ્લાની અંદર ગયો. હિસાબની ડાયરી આપતી વખતે અચાનક પરેશની નજર કનુભાઈના હાથ પર ગઈ. કનુભાઈના બંને હાથ આખા ફાટી ગયા હતા. આખી જિંદગી કાથો અને ચૂનો લગાડી લગાડીને તેમના હાથની ચામડી એટલી પતલી થઈ ગઈ હતી કે તેમાંથી ઝીણું લોહી નીકળી રહ્યું હતું. શિયાળાની ઠંડીને કારણે એ ઘા વધારે ઊંડા થઈ ગયા હતા અને લોહી સુકાઈને કાળું પડી ગયું હતું. પિતાના આ હાથ જોઈને પરેશ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તેના હૃદયમાં એક જોરદાર આંચકો લાગ્યો.

તેને અહેસાસ થયો કે જે પિતા આખો દિવસ હસતા મુખે ગલ્લા પર ઊભા રહે છે, તે પોતાની આ અસહ્ય વેદનાને કેટલા સમયથી છુપાવી રહ્યા છે! પિતાના એ લોહીવાળા હાથ જોઈને પરેશ પોતાની જાતને રોકી ન શક્યો. તેની આંખમાંથી અશ્રુધારા વહેવા લાગી અને આંસુના થોડા ટીપાં કનુભાઈના એ ફાટેલા હાથ પર પડ્યા.

કનુભાઈએ ચમકીને ઉપર જોયું, "શું થયું બેટા? કેમ રડે છે? કોલેજમાં કંઈ પ્રોબ્લેમ થયો છે કે કોઈએ કંઈ કીધું?"

પરેશે ધ્રુજતા અવાજે પિતાનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો અને બોલ્યો, "પપ્પા, તમારા આ હાથ... તમને આટલી બધી પીડા થાય છે છતાં તમે મને ક્યારેય કેમ ન કીધું? આસપાસના લોકો સાચું જ કહે છે, મારે આ ભણવાનું છોડી દેવું જોઈએ. મારા કારણે તમારે આટલી ઉંમરે આટલો કષ્ટ વેઠવો પડે છે, એ મારાથી સહન નથી થતું. હું કાલથી જ કોલેજ જવાનું બંધ કરી દઈશ અને આ ગલ્લો હું પોતે સંભાળી લઈશ."

કનુભાઈ એક ક્ષણ માટે ગંભીર થઈ ગયા. તેમણે પરેશની આંખોમાં જોયું, જેમાં પોતાના પ્રત્યેનો અગાધ પ્રેમ અને લાચારી દેખાતી હતી. કનુભાઈએ અત્યંત પ્રેમથી પરેશનો હાથ પકડ્યો અને તેને પોતાની પાસે બેસાડ્યો. તેમણે કહ્યું:

"બેટા પરેશ, તું હજુ નાનો છે, તું આ સંસારને નથી ઓળખતો. લોકોની વાતો પર ક્યારેય ધ્યાન ન આપાય. આ દુનિયાનું કામ જ છે વહેતા પાણીને રોકવાનું. તને ખબર છે, આ ગલ્લા પર જ્યારે કોઈ ગ્રાહક આવે છે અને હું આ ચૂનો-કાથો લગાડું છું ને, ત્યારે આ ઘા બહુ બળે છે. પણ જ્યારે સાંજે તારો હસતો ચહેરો જોઉં છું અને તારા ભણવાના વખાણ સાંભળું છું ત્યારે મારો બધો દુખાવો ગાયબ થઈ જાય છે. બેટા, આ ગલ્લા પર આવતો દરેક એક-એક રૂપિયો, આ ચૂનાથી ખરડાયેલા હાથથી ભેગો થયેલો એક-એક સિક્કો, તારી કોઈ મોટી ઓફિસની એસી કેબિનવાળી સીટ ખરીદવા માટે ભેગો થાય છે. મારો આ ગલ્લો એ મારો ભૂતકાળ અને વર્તમાન છે, પણ તું મારું અને આખા પરિવારનું ભવિષ્ય છે. જો તું આજે હિંમત હારી જઈશ તો મારી પચ્ચીસ વર્ષની મહેનત એળે જશે. મને વચન આપ કે તું ખૂબ ભણીશ અને મોટો માણસ બનીશ."

પિતાના આ શબ્દો પરેશના હૃદયમાં તીરની જેમ આરપાર નીકળી ગયા. તેમના શબ્દોમાં રહેલી મજબૂતાઈ અને સપનાઓએ પરેશની અંદર એક નવી જ ઉર્જા ભરી દીધી. પાયલે મનોમન દ્રઢ નિશ્ચય કરી લીધો કે હવે તે આ પિતાના ત્યાગને ક્યારેય વ્યર્થ નહીં જવા દે. તે રાત્રે ઘરે ગયા પછી પરેશે ઊંઘવાનું જ છોડી દીધું. તેને રાત-દિવસ એક કરી નાખ્યા. કોલેજના પ્રોજેક્ટ્સ હોય, કોડિંગ હોય કે પરીક્ષાની તૈયારી, તે ચોવીસ કલાક બસ મહેનત જ કરતો રહ્યો. જ્યારે પણ તેને આળસ આવતી કે થાક લાગતો, ત્યારે તેને પિતાના એ ચૂનાથી ફાટેલા અને લોહી નીકળતા હાથ નજર સમક્ષ દેખાવા લાગતા, અને તેની ઊંઘ ઉડી જતી.

આમ ને આમ સમય વીતતો ગયો. પરેશે એન્જિનિયરિંગના છેલ્લા વર્ષમાં આખી કોલેજમાં ટોપ કર્યું. ગોલ્ડ મેડલ સાથે પાસ થયા પછી, કોલેજના પ્લેસમેન્ટ દરમિયાન જ દેશની એક સૌથી મોટી મલ્ટીનેશનલ આઈટી (IT) કંપનીએ તેની પસંદગી કરી લીધી. તેનો શરૂઆતનો પગાર જ એટલો મોટો હતો કે કનુભાઈએ આખી જિંદગીમાં એટલા પૈસા એકસાથે જોયા નહોતા.

ધીમે-ધીમે પાંચ વર્ષ વીતી ગયા. પરેશ પોતાની અદભુત કાર્યક્ષમતા, પ્રામાણિકતા અને સખત મહેનતના બળે એ કંપનીમાં ખૂબ જ ઝડપથી પ્રગતિ કરી ગયો. આજે પાંચ વર્ષ પછી, તે જ મોટી મલ્ટીનેશનલ કંપનીનો ચીફ પ્રોજેક્ટ મેનેજર બની ચૂક્યો હતો. તેને કંપની તરફથી એક વૈભવી, કાચની મોટી કેબિન આપવામાં આવી હતી, જેમાં મોટું કમ્પ્યુટર, આરામદાયક સોફા અને હાઈ-ક્લાસ ઈન્ટિરિયર હતું.

જે દિવસે પરેશે આ નવી કેબિનનો ચાર્જ સંભાળવાનો હતો, તે દિવસે તેને આખી ઓફિસના સ્ટાફને અને પોતાના પિતા કનુભાઈને ત્યાં બોલાવ્યા. કનુભાઈ સાધારણ કપડાં પહેરીને દીકરાની આટલી મોટી ઓફિસ જોઈને ગર્વથી ફૂલ્યા સમાતા નહોતા. તેમની આંખોમાં ખુશીના આસુ હતા.

પરેશે બધા વરિષ્ઠ અધિકારીઓની હાજરીમાં પોતાની કેબિનના મુખ્ય દરવાજાની બરોબર બાજુમાં એક સુંદર, સોનેરી ફ્રેમ વાળું મોટું ચિત્ર લગાવ્યું. બધા લોકો કુતૂહલવશ એ ચિત્ર તરફ જોવા લાગ્યા. એ કોઈ મોંઘું મોર્ડન આર્ટ નહોતું, પરંતુ કનુભાઈના એ જૂના, લાકડાના "જય અંબે પાન સેન્ટર" ના ગલ્લાનું એક વાસ્તવિક ચિત્ર હતું, જેમાં એક બાજુ ચૂનો અને કાથો લગાવવાના સાધનો સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

ઓફિસના એક જુનિયર એન્જિનિયરે આશ્ચર્ય સાથે પૂછ્યું, "સર, આટલી લક્ઝુરિયસ ઓફિસમાં આ પાનના ગલ્લાનું ચિત્ર કેમ લગાવ્યું છે? આ થોડું અજીબ નથી લાગતું?"

પરેશે હસતા હસતા પિતા કનુભાઈનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો. આજે એ હાથ પર ઘા નહોતા, કારણ કે પરેશે ત્રણ વર્ષ પહેલાં જ ગલ્લો બંધ કરાવી દીધો હતો. પરેશે આખી ઓફિસ સામે ગર્વથી કહ્યું:

"આ કોઈ સાધારણ પાનનો ગલ્લો નથી, આ મારું સૌથી મોટું પ્રેરણાસ્ત્રોત છે. જ્યારે આખી દુનિયા મને ટોણા મારતી હતી કે એક પાનવાળાનો દીકરો ક્યારેય સાહેબ ન બની શકે, ત્યારે આ ગલ્લા પર બેસીને મારા પિતાએ પોતાના હાથ લોહીલુહાણ કરીને મારી ઓફિસની આ સીટ ખરીદી છે. આ ચિત્ર મને રોજ સવારે યાદ અપાવે છે કે હું ક્યાંથી આવ્યો છું અને મારી સફળતા પાછળ કેટલો મોટો ત્યાગ છુપાયેલો છે. આ ગલ્લો મને હંમેશાં જમીન સાથે જોડી રાખશે અને વધુ મહેનત કરવાની પ્રેરણા આપશે."

પરેશની વાત સાંભળીને આખી કેબિન તાળીઓના ગડગડાટથી ગુંજી ઊઠી. કનુભાઈએ દીકરાને છાતી સરસો ચાંપી દીધો. વર્ષો પહેલાં જે લોકો ટોણા મારતા હતા, આજે તેઓ જ ગામમાં ગર્વથી કહેતા ફરતા હતા કે, "જુઓ, કનુભાઈના દીકરાએ આખા કુળનું નામ રોશન કરી દીધું!"

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.