વીસ વર્ષ પહેલાં ચોરીનો આરોપ મૂકી પિતાએ ઘરમાંથી કાઢી મૂક્યો હતો, અચાનક મોટો વેપારી બનીને પાછો આવ્યો અને...

અમદાવાદના મોટા બંગલામાં સવારથી જ ભારે દોડધામ ચાલી રહી હતી. સોફા પર બેઠેલા રમણિકભાઈ પોતાની ચાનો કપ હાથમાં પકડીને ચૂપચાપ બારી બહાર જોઈ રહ્યા હતા. તેમના ચહેરા પર વધતી ઉંમરની કરચલીઓ અને વર્ષો જૂનો એક અકળ ભાર સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.

તેમનો નાનો દીકરો મનોજ હાથમાં મોટી ફાઈલ લઈને હોલમાં દાખલ થયો. મનોજના ચહેરા પર ભારે ચિંતા અને ગભરાટ દેખાતો હતો. તેણે ફાઈલ ટેબલ પર પછાડી અને પોતાના વાળમાં હાથ ફેરવ્યો.

"બાપુજી, આપણી ટેક્સટાઇલ મિલના બધા મોટા શેર કોઈ અજાણ્યા માણસે ખરીદી લીધા છે," મનોજનો અવાજ ધ્રૂજતો હતો. "જો આમ જ ચાલશે તો આપણી વર્ષો જૂની કંપની આપણા હાથમાંથી નીકળી જશે."

રમણિકભાઈએ ધીમેથી ચાનો કપ ટેબલ પર મૂક્યો. "મનોજ, આ બધું એકાએક કેવી રીતે બની રહ્યું છે? આપણી કંપનીના શેર આટલી ઝડપથી કોણ ખરીદી રહ્યું છે?"

"એ જ તો સમજાતું નથી," મનોજ આંટા મારતા બોલ્યો. "છેલ્લા એક મહિનામાં આપણી સાથે જોડાયેલી ચાર નાની ફેક્ટરીઓ પણ એ જ માણસે ખરીદી લીધી છે. બજારમાં કોઈ તેનું નામ નથી જાણતું, બધા તેને ફક્ત એક મોટો રોકાણકાર કહે છે."

તે જ સમયે દરવાજેથી રમણિકભાઈના જૂના ભાગીદાર નવીનભાઈ અંદર આવ્યા. નવીનભાઈ છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી રમણિકભાઈ સાથે વેપારમાં જોડાયેલા હતા અને પરિવારના સભ્ય જેવા ગણાતા હતા.

"રમણિક, પરિસ્થિતિ બહુ ખરાબ છે," નવીનભાઈએ સોફા પર બેસતા કહ્યું. "એ અજાણ્યો વેપારી આપણને બજારમાંથી સાવ ખતમ કરવા માંગે છે. તેણે આપણા સૌથી મોટા સપ્લાયર્સને પણ પોતાના પક્ષમાં કરી લીધા છે."

રમણિકભાઈએ બંને હાથ જોડીને માથું પકડી લીધું. તેમને સમજાયું નહીં કે આટલા વર્ષોની મહેનતથી ઊભું કરેલું સામ્રાજ્ય આમ પત્તાના મહેલની જેમ કેમ વિખેરાઈ રહ્યું હતું.

આ આખી મુસીબત વચ્ચે રમણિકભાઈનું મન વીસ વર્ષ જૂના ભૂતકાળમાં પહોંચી ગયું. વીસ વર્ષ પહેલાં તેમના ઘરમાંથી તેમનો મોટો દીકરો કેતન હંમેશ માટે ચાલ્યો ગયો હતો.

ત્યારે કેતન માત્ર અઢાર વર્ષનો હતો અને કંપનીની તિજોરીમાંથી પચાસ લાખ રૂપિયા ચોરી કરવાનો આરોપ તેના પર લાગ્યો હતો. રમણિકભાઈએ ગુસ્સામાં આવીને કેતનને ઘરમાંથી કાઢી મૂક્યો હતો અને તે પછી કેતન ક્યારેય પાછો નહોતો આવ્યો.

મનોજે આ વીસ વર્ષોમાં આખો વેપાર સંભાળી લીધો હતો અને ખૂબ મોટો માણસ બની ગયો હતો. પણ આજે એક અજાણ્યા માણસ સામે મનોજ સાવ લાચાર થઈ ગયો હતો.

"નવીનકાકા, ગમે તે કરો પણ એ માણસ સાથે મારી મીટિંગ ગોઠવો," મનોજે આજીજી કરતા કહ્યું. "આપણે તેને બમણા પૈસા આપીને પણ આપણી કંપની પાછી લેવી પડશે."

નવીનભાઈએ ફોન પર ઘણી જગ્યાએ વાત કરી અને આખરે સાંજે એક મોટી હોટલમાં મીટિંગ નક્કી થઈ. રમણિકભાઈએ પણ પોતાની તબિયત સારી ન હોવા છતાં મીટિંગમાં જવાનું નક્કી કર્યું.

સાંજના સાત વાગ્યે ત્રણેય જણા હોટલના પ્રાઇવેટ કોન્ફરન્સ રૂમમાં પહોંચ્યા. આખો રૂમ સાવ શાંત હતો અને ટેબલની સામેની ખુરશી ખાલી પડી હતી.

થોડી જ વારમાં દરવાજો ખુલ્યો અને કાળા સૂટમાં એક સુઘડ અને પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ અંદર દાખલ થયો. તેની ચાલવામાં એક અનોખો આત્મવિશ્વાસ હતો અને આંખોમાં ઊંડો સંયમ હતો.

તે વ્યક્તિએ આવીને સામેની ખુરશી પર બેઠક લીધી અને પોતાનો ચહેરો ઊંચો કર્યો. રમણિકભાઈની નજર જેવી તેના ચહેરા પર પડી, તેમના હાથમાંથી પાણીનો ગ્લાસ છૂટી ગયો.

"કેતન?" રમણિકભાઈના મોંમાંથી માંડ અવાજ નીકળ્યો. તેમની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ.

મનોજ પણ પોતાની ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો. "મોટા ભાઈ? તમે આટલા વર્ષો પછી... અને તમે અમારી કંપનીઓ ખરીદી રહ્યા છો?"

નવીનભાઈનો ચહેરો સાવ ફિક્કો પડી ગયો હતો અને તેમના કપાળ પર પરસેવાના ટીપાં વળી ગયા હતા. તેઓ ચૂપચાપ દરવાજા તરફ સરકવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યા.

"બેસી જાઓ, નવીનકાકા," કેતને બહુ શાંત પણ વજનદાર અવાજે કહ્યું. "આજની આ મીટિંગ તમારા માટે જ ખાસ રાખવામાં આવી છે."

રમણિકભાઈ ધ્રૂજતા પગલે કેતન પાસે ગયા. "બેટા, તું આટલા વર્ષો ક્યાં હતો? અને તું અમારા જ વેપારને કેમ બરબાદ કરી રહ્યો છે? શું તું જૂનો બદલો લેવા આવ્યો છે?"

કેતને પોતાના પિતા સામે જોયું અને ધીમેથી ઊભો થયો. તેણે રમણિકભાઈના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને તેમને ફરીથી ખુરશી પર બેસાડ્યા.

"બાપુજી, હું અહીં કોઈ પરિવારનો બદલો લેવા નથી આવ્યો," કેતને ખૂબ જ નમ્રતાથી કહ્યું. "જો મારે બદલો જ લેવો હોત તો હું તમને રસ્તા પર લાવી શક્યો હોત."

"તો પછી આ બધું શું છે?" મનોજે ગુસ્સા અને અસમંજસ વચ્ચે પૂછ્યું. "તેં મારી બધી કંપનીઓ કેમ ખરીદી લીધી?"

કેતને પોતાના બ્રીફકેસમાંથી એક જાડી ફાઈલ કાઢીને ટેબલ પર મૂકી. "આ ફાઈલ ધ્યાનથી જુઓ, મનોજ. છેલ્લા દસ વર્ષમાં આપણી ફેક્ટરીઓમાં કામ કરતા ત્રણ હજાર મજૂરોના પીએફ અને પગારના કરોડો રૂપિયા ક્યાં ગયા છે તે આમાં લખ્યું છે."

રમણિકભાઈએ આશ્ચર્યથી ફાઈલ ખોલી અને પાના ફેરવવા લાગ્યા. તેમાં મજૂરોના પૈસાની મોટી છેતરપિંડી અને બનાવટી ખાતાઓની તમામ વિગતો હતી.

"આ પૈસા કંપનીના ખાતામાંથી સીધા નવીનકાકાના અંગત ખાતામાં ટ્રાન્સફર થતા હતા," કેતને નવીનભાઈ તરફ આંગળી ચીંધીને કહ્યું. "અને મનોજ, તું આંધળો બનીને નવીનકાકાના દરેક કાગળ પર સહી કરતો રહ્યો."

મનોજે નવીનભાઈ સામે જોયું. "કાકા, આ બધું સાચું છે? તમે અમારા મજૂરો સાથે આટલી મોટી રમત રમી રહ્યા હતા?"

નવીનભાઈ પાસે કોઈ જવાબ નહોતો, તેઓ માત્ર નીચું જોઈને ઊભા રહ્યા.

"બાપુજી, વીસ વર્ષ પહેલાં પણ આ જ બન્યું હતું," કેતને ધીમા અવાજે ખુલાસો કર્યો. "કંપનીની તિજોરીમાંથી પચાસ લાખ રૂપિયા મેં નહોતા ચોર્યા, પણ નવીનકાકાએ પોતાની અંગત ખોટ પૂરવા લીધા હતા."

"જ્યારે મને એ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેમણે બધો આરોપ મારા પર નાખી દીધો. તેમણે એવા પુરાવા ઊભા કર્યા કે તમે તમારા પોતાના દીકરા પરથી વિશ્વાસ ગુમાવી બેઠા."

રમણિકભાઈના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો. તેમને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે તેમણે પોતાના અઢાર વર્ષના દીકરાની એક પણ વાત સાંભળ્યા વગર તેને ઘરની બહાર હાંકી કાઢ્યો હતો.

"કેતન, મને માફ કરી દે બેટા," રમણિકભાઈ રડવા લાગ્યા. "મેં પારકા પર ભરોસો કર્યો અને મારા પોતાના લોહીને તરછોડી દીધું."

કેતને પિતાના આંસુ લૂછ્યા. "બાપુજી, મારો તમારી સામે કોઈ વાંધો નહોતો. હું જાણતો હતો કે તમને સત્યની ખબર નહોતી."

"પણ ભાઈ, તમે આજે આ બધી કંપનીઓ કેમ ખરીદી લીધી?" મનોજે આંખોમાં પસ્તાવા સાથે પૂછ્યું.

"કારણ કે નવીનકાકા આ આખી કંપનીને દેવામાં ડૂબાડીને ભાગી જવાની તૈયારીમાં હતા," કેતને સમજાવ્યું. "જો હું આ કંપનીઓ ન ખરીદત તો આવતા મહિને આપણી ફેક્ટરીઓ સીલ થઈ જાત અને હજારો પરિવારો ભૂખે મરત."

"મેં આ બધું નવેસરથી ઊભું કરવા માટે લીધું છે. હું આ કંપનીમાંથી ભ્રષ્ટાચાર ખતમ કરવા માંગતો હતો જેથી આપણા મજૂરોને તેમનો પૂરો હક મળી શકે."

કેતને ટેબલ પર બીજી એક નવી ફાઈલ મૂકી. "આ કાગળો પર સહી કરો, મનોજ. હવેથી આ કંપનીમાં તારી અને મારી સરખી ભાગીદારી રહેશે અને આપણો પરિવાર જ આ વેપાર ચલાવશે."

મનોજે આગળ વધીને કેતનને જોરથી ગળે લગાવી દીધો. "મોટા ભાઈ, હું તમારી સામે ઊભા રહેવાને પણ લાયક નથી. મેં તમને હંમેશા ખોટા સમજ્યા હતા."

કેતને મનોજની પીઠ થાબડી. "તું મારો નાનો ભાઈ છે, મનોજ. પરિવારમાં ભૂલો થાય પણ પરિવાર ક્યારેય તૂટવો ન જોઈએ."

નવીનભાઈ ત્યાંથી ચૂપચાપ નીકળી ગયા અને કેતને પોલીસને બોલાવીને તમામ ગેરરીતિના પુરાવા સોંપી દીધા.

તે રાત્રે વીસ વર્ષ પછી રમણિકભાઈના ઘરમાં ફરીથી હાસ્ય અને ખુશીનો માહોલ પાછો ફર્યો. ડાઇનિંગ ટેબલ પર આખો પરિવાર સાથે બેસીને જમી રહ્યો હતો.

રમણિકભાઈ બંને દીકરાઓને સાથે બેઠેલા જોઈને મનોમન ઈશ્વરનો આભાર માની રહ્યા હતા. તેમને સમજાયું કે સાચો સંબંધ ક્યારેય પૈસા કે અહંકારથી મોટો નથી હોતો.

કેતને બતાવી દીધું હતું કે બદલો લેવો એ ક્યારેય ઉકેલ નથી હોતો, પણ સાચી દિશામાં કામ કરીને લોકોને બચાવવા એ જ સાચી તાકાત છે.

બીજા દિવસે સવારે ફેક્ટરીના હજારો મજૂરો નવા માલિકનું સ્વાગત કરવા ફૂલો લઈને ઊભા હતા. કેતને પોતાના નાના ભાઈ મનોજનો હાથ પકડીને ફેક્ટરીના દરવાજામાં પ્રવેશ કર્યો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.